Image Alt

Katten Blog

 / Normaal kattengedrag  / Kattengedrag, wat is normaal en wat is vreemd gedrag?

Kattengedrag, wat is normaal en wat is vreemd gedrag?

Kattengedrag is altijd interessant, kan grappig zijn of vertederen en is soms ook onvoorspelbaar en onbegrijpelijk. Als kattenliefhebber ken jij je kat natuurlijk het beste. Je weet daarom ook wat ‘normaal’ is voor jouw kat. De kans is groot dat je precies weet hoeveel hij normaal eet, drinkt en hoelang hij bezig is met wassen. De meeste katteneigenaren voelen heel goed aan wanneer hun kat zich anders dan normaal gedraagt. Je onderbuikgevoel heeft het vaker bij het juiste eind dan je zou denken! Natuurlijk is het ook zeer begrijpelijk dat je graag zeker wilt weten of dat zijn opvallende gedrag abnormaal, of juist niets is om je zorgen over te maken. 

Katten zijn volledig afhankelijk van jou – als liefdevol kattenbaasje – om gedragsproblemen te signaleren en de kat hierbij te begeleiden. Deze blog geeft je handvaten om zelf te kunnen bepalen welk gedrag je als normaal kunt beschouwen en welke gedragingen (altijd) abnormaal zijn.

Kattengedrag is niet willekeurig en zelfs voorspelbaar

Wetenschappers verstaan onder normaal kattendrag, gedrag dat als ‘gewoon’, ‘standaard’ of als ‘gemiddeld’ kan worden aangemerkt. Deze termen zijn erg vaag en daarom niet voor iedereen even duidelijk.  Zeker wanneer je – voordat je deze blog las – ervan uitging dat alle katten anders zijn. In zekere zin klopt dit ook wel. Er zijn geen twee katten exact hetzelfde. Maar katten vertonen in de basis ook veel overeenkomsten. De (gedrags)wetenschap gaat uit van deze universele eigenschappen van katten. Gedrag is niet zo willekeurig als je misschien denkt. Sterker nog, kattengedrag is eigenlijk best wel uniform en zelfs redelijk voorspelbaar.

De kat als eenheidsworst

De kat bestaat uit een ander bouwpakket dan een olifant

Wanneer een poes net bevallen is, bestaat er weinig twijfel over het soort dier dat zij  zojuist op de wereld heeft gezet. Een poes brengt kittens voort en geen biggetjes of puppies. Dat het om de diersoort ‘kat’ gaat is voor iedereen duidelijk door de herkenbare uiterlijke kenmerken. Een Brits Korthaar ziet er heel anders uit dan een Bengaal. Toch zijn we in staat om beide eenvoudig te herkennen als de diersoort ‘kat’. Ondanks dat katten er allemaal net iets anders uitzien, is de basis van de lichaamsbouw van de kat –  in grote lijnen – dus hetzelfde.

Als dierenliefhebber zul je vast weten dat dit een biologische oorsprong heeft. De kat heeft een heel andere botstructuur dan een olifant waardoor ze er anders uitzien. De schedel van een kat heeft uitzonderlijk grote oogkassen en een zeer sterke en gespecialiseerde kaak. Katten hebben klauwen en ook de neus is makkelijk te onderscheiden van andere diersoorten. Je zou daarom – een beetje gekscherend – kunnen stellen dat de kat gewoonweg uit een ander bouwpakket bestaat dan een olifant.

kattengedrag

Zo herkenbaar als dat het kattenkoppie aan de buitenkant is, zo herkenbaar is het ook van binnen

Dat wil zeggen dat hoewel kattengedrag er bij elke kat net even iets anders uit kan zien, de basis is – in grote lijnen – hetzelfde. Ook dat heeft een biologische oorsprong. Zoals het katten geraamte voor een groot gedeelte het uiterlijk van de kat bepaalt, zo bepalen de kattenhersenen voor een groot gedeelte zijn gedrag. Katten hebben als diersoort hersenen die qua vorm, grootte en werking vergelijkbaar zijn. Dát is het gemeenschappelijke element van het normale kattengedrag. Aangezien de hersenen gedrag aansturen, vertonen katten vergelijkbaar gedrag. De hersenen hebben invloed op alles wat de kat doet en laat en hoe hij zich voelt.

Doe maar gewoon poes, dan doe je al gek genoeg

Een kat vertoont ‘natuurlijk’ of ‘normaal’ gedrag uit zichzelf. Kattengedrag omvat alle gecoördineerde acties van een kat als reactie op een inwendige verandering of een verandering in zijn omgeving. Zo’n inwendige verandering vindt plaats binnenin het lichaam. Een voorbeeld hiervan is een hongergevoel door te weinig voedsel in de maag. Een verandering in de omgeving waar de kat op kan reageren, is bijvoorbeeld geluid of het zien van een andere kat. Die veranderingen motiveren de kat om wel of niet iets te doen. Zo zal honger de kat motiveren tot eetgedrag. Er kan bijvoorbeeld agressief gedrag optreden na het zien van een andere kat. Bij dit hele proces van waarneming, verwerking en uiteindelijk gedrag zijn de zintuigen, zenuwen, de hersenen alsmede de spieren betrokken.

In een ingewikkelde en veranderlijke wereld zijn de hersenen het kompas van de kat

De hersenen zijn verantwoordelijk voor de basis-emoties zoals angst, blijdschap en boosheid, maar ook deels voor de lichamelijke handelingen. In een complexe en veranderlijke wereld, worden dieren geleid door hun hersenen. Als katten een positief gevoel verbinden met een handeling of een bepaalde situatie, zorgen de hersenen  ervoor dat ze die situatie vaker zullen opzoeken. In de hersenen bevindt zich namelijk een soort ‘beloningscentrum’. De hersenen leren door ervaringen.

De hersenen belonen de kat voor goed gedrag

Wanneer katten een ervaring hebben die goed voor ze is, zal dit centrum stofjes aanmaken die de kat een goed gevoel geeft. Het gevolg is dat de kat zijn gedrag verandert: hij zal deze situatie vaker opzoeken. Andersom voorkomen de hersenen ook negatieve gevoelens. Wanneer de kat zich verbrandt aan een vlam en hierdoor pijn ervaart, motiveren de hersenen de kat om deze situatie te vermijden door een negatief gevoel (pijn). Katten gedragen zich daarom op een bepaalde manier op een bepaald moment. Wanneer dit gedrag goed past bij de omgeving (functioneel is), zorgt dat ervoor dat hij zelf en zijn nageslacht goed kan overleven. Voorbeelden van ‘normaal’ gedrag zijn:

  • Fourageergedrag (voedsel zoeken en eten)
  • Sociaal gedrag (onderhouden en versterken van sociale relaties)
  • Communicatie gedrag (markeren)
  • Voortplantingsgedrag (seksueel gedrag in ongecastreerde dieren)
  • Maternaal gedrag (natuurlijk gedrag van moederpoes tegenover kittens)
  • Rustgedrag
  • Territoriumgedrag

De kat heeft dus een hele goede reden om zich ‘normaal’ te gedragen, het helpt hem en zijn nageslacht te overleven!

We beoordelen gedrag als ‘normaal’ wanneer dit:

  • Een duidelijke functie heeft en een doel
  • Niet schadelijk is voor het welzijn van het dier zelf of andere dieren
  • In een bepaalde situatie, gepast is
  • Niet dwangmatig is
  • Overeenkomt met gedrag dat wordt vertoont door soortgenoten die hun volledige gedragsrepertoire kunnen vertonen
  • Wat betreft duur, frequentie en de volgorde van de gedragselementen klopt
  • De intensiteit niet sterk afwijkt van de normale wilde populatie

Abnormaal kattengedrag

Onder abnormaal kattengedrag wordt gedrag verstaan dat geen duidelijke functie of doel heeft. Of gedrag dat de kat zijn welzijn aantast. Veel afwijkende gedragingen kunnen worden beschouwd als een manier om met stress om te gaan. Het is een teken dat de kat (tijdelijk) niet lekker in zijn vacht zit. Ook ziekte kan daarom zorgen voor afwijkend gedrag. Of gedrag normaal of afwijkend is hangt af van het soort gedrag, maar ook hoevaak het voorkomt en in welke situatie. Als de kat een keer aan een Teddybeertje likt, is dat geen reden tot zorg. Maar wanneer de kat dit dagelijks doet, valt dit onder abnormaal gedrag. Het eten van kattenbakgrit is een bekend signaal van ziekte. De hamvraag is dan: wat motiveert de kat om dit te doen? Waar komt deze (abnormale) behoefte vandaan?

Abnormaal kattengedrag komt veel voor  

Wanneer je kat iets doet wat je niet goed herkent, wil je meestal weten of dit normaal is of niet. Je zou dit kunnen nagaan door andere kattengeigenaren te vragen of zij het gedrag in hun eigen katten herkennen. Maar dit is een valkuil waar je beter niet in kunt trappen. Wanneer andere katten hetzelfde gedrag vertonen, zou je het gedrag weleens onterecht als ‘normaal’ kunnen bestempelen. Het is echter niet zo indicatief voor wat je nu in zijn algemeenheid wel of niet als normaal kattengedrag kan beschouwen. Het is eigenlijk enkel een bevestiging van het feit dat abnormaal gedrag veel voorkomt.

Abnormaal gedrag komt zoveel voor omdat katten van nature stressgevoelige dieren zijn

Daarnaast omvat de gangbare manier waarop we huiskatten houden verschillende factoren die kunnen bijdragen aan het ontwikkelen van abnormaal gedrag. Net als mensen, kunnen katten abnormaal gedrag ontwikkelen door factoren uit de omgeving. Daarnaast maakt een gebrek aan goede socialisatie katten extra stressgevoelig. Een kat te vroeg uit het nest halen doet hetzelfde. Katten die extra stressgevoelig zijn, zullen sneller abnormaal gedrag ontwikkelen dan katten die dit niet zijn. Sommige (ras)katten hebben een aangeboren gevoeligheid voor abnormaal gedrag.

Ziekte kan ook afwijkend kattengedrag veroorzaken

En ook medische problemen kunnen abnormaal gedrag veroorzaken. Het kan daarom geen kwaad om je kat medisch te laten onderzoeken als hij zich anders dan normaal gedraagt. Gedrag en gezondheid geven belangrijke signalen af over hoe het met het welzijn van de kat gesteld is. Het vertonen van normaal gedrag maar ook van abnormaal gedrag zegt iets over hoe goed de kat in zijn vel zit.

Kattengedrag dat altijd als abnormaal wordt beschouwd, is gedrag dat de kat direct schade toebrengt (zelfverminking). Ook gedrag dat indicatief is voor het feit dat de kat (tijdelijk) niet lekker in zijn velletje zit noemen we abnormaal.

Hoe herken je zelf abnormaal gedrag?

De meeste vormen van abnormaal gedrag vallen een kattenbaasje wel op, omdat ze hun kat goed kennen. Wat is er nu fijner dan (urenlang) te observeren wat onze lieverds doen? Als kattenbaasje weet je daarom zelf het beste welk gedrag normaal is voor jouw kat. Je weet ongetwijfeld hoelang en hoevaak je kat zich normaal wast. Als zijn wasbeurt dan ineens wel heel lang duurt of de kat zich steeds vaker lijkt te wassen, kan dit een teken zijn dat de kat (tijdelijk) niet lekker in zijn velletje zit.

Omdat het gedrag meestal wordt veroorzaakt door een vorm van stress of ziekte, is het in de kat zijn belang om (eventueel samen met een kattengedragsdeskundige) te zoeken naar de oorzaken en over mogelijke oplossingen na te denken.

Voorbeelden van kattengedrag dat altijd als abnormaal wordt beschouwd – en waarover je ook meer kan lezen op deze website:

  • Haren uitrekken (plukken haar uit vacht trekken met tanden)
  • Staartjagen (in rondjes achter staart aanrennen)
  • Heen en weer lopen (doelloos lopen)
  • Abnormaal seksueel gedrag (frequent rijden/dekgedrag of masturbatie van castreerde katten)
  • Verzamelen en verstoppen van (glimmende) voorwerpen
  • Zelfverminking (bijten/kauwen op poten of staart)
  • Abnormaal oraal gedrag (vraatzucht, overmatig drinken, kwijlen)
  • Vocaliseren (langdurig en herhaaldelijk miauwen, huilend miauwen zonder directe aanleiding )
  • Agressie zonder dat er sprake is van een bedreiging
  • Langdurig en herhaaldelijk wassen (op dezelfde plaats, in de lucht likken, of bijten in vacht)
  • Aandachtvragend gedrag (vegen over of tikken tegen tv, kast of iets anders in de omgeving)
  • Dagelijks langdurig trappelen/ kneden/ treden
  • Abnormaal lichamelijk gedrag (gekke 5 minuten): rennen of springen uit het niets, plots stilstaan, rennen achter, vangen van onzichtbare prooi, plots
  • Abnormaal likgedrag (aan de vloer, stenen, muren, plastic, batterijen)
  • Overmatig kwijlen
  • Abnormaal knaaggedrag (knagen of scheuren van behang, karton)
  • Pica (sabbelen, zuigen of eten op en van textiel, knuffeldieren, soortgenootjes)
  • Overmatig markeergedrag (kopjes geven, sproeien, rollen over grond)
  • Overmatige aanhankelijkheid (langdurig op schoot, constant geaait willen worden)
  • Barbering (afbijten snorharen)
  • Geofagie (eten van kattengrit, aarde, klei of zand)
Vragen of hulp nodig?
Neem dan gerust (vrijblijvend) contact op via het servicegebied. Ik ben naast kattengedragsdeskundige een bevlogen kattenliefhebber en ben net zo begaan met het welzijn van je kat als jij. Ik stel je graag gerust wanneer er niets aan de hand is. En is er wel sprake van een probleem, dan denk ik graag met je mee en kom altijd met praktische oplossingen. Bij Lekker in je Vacht ben je verzekerd van alle aandacht.

Vond je deze blog leuk, interessant of nuttig?

Zo kun je ons steunen

De blogs van Lekker in je Vacht zijn altijd gratis, omdat we het belangrijk vinden dat voor iedereen goede informatie beschikbaar is. Problemen voorkomen vinden we veel belangrijker dan genezen. We steken daarom heel veel liefde en tijd in deze blogs.

Leuk weetje: deze blog kostte meer dan 8 uur om te maken

We krijgen regelmatig de vraag hoe jullie ons kunnen steunen. Dat kan op verschillende manieren:

  1. Bijvoorbeeld door eens een mooi kwaliteitsproduct voor je kat op onze webshop te kopen. We verkopen enkel spullen die ontworpen zijn met de wensen van je kat in het achterhoofd. Je kat vindt onze spullen gegarandeerd leuker dan de doos waar ze in komen!
  2. Een andere manier om ons te steunen is deze blogs te delen op je social media
Bronnen:
  • Mason, G., & Rushen, J. (Eds.). (2008). Stereotypic animal behaviour: fundamentals and applications to welfare. Cabi
  • Beaver, B. V. (2003). Feline Behavior-E-Book. Elsevier Health Sciences
  • Cooper, J. J., & MASON, G. J. (1998). The identification of abnormal behaviour and behavioural problems in stabled horses and their relationship to horse welfare: a comparative review. Equine Veterinary Journal30(S27), 5-9
  • Luescher, U. A., McKeown, D. B., & Halip, J. (1991). Stereotypic or obsessive-compulsive disorders in dogs and cats. Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice21(2), 401-413.
  • Mason, G. J. (1991). Stereotypies: a critical review. Animal behaviour41(6), 1015-1037
Denise van Lent
Volg mij

Comments

  • Stephanie

    27/05/2018

    Hoi
    Ik had een vraagje
    Want ik heb een mooie lieve dove kater alleen zijn paar veranderingen bij hem geken in 6 maanden tijd! Dierenarts geweest maar niks gevonden!

    Maar wij hebben al vermoeden wat er aan de hand kan zijn maar willen het natuurlijk zeker weten!

    Onze kater heeft paar veranderingen wat ons erg is opgevallen, wij hebben een pup van 6 maanden oud we hebben vermoeden dat onze kat gestresst id geraakt door onze pup, onze pup vliegt altijd op onze kat aan om te spelen om ze doet zo vel dat onze kat en onze kat kan niet meer lekker liggen op schoot of de pup jaagt der weg ook al grijpen wij in, naar de kat vind het niet zo leuk meer en dAar door gestrest is en aantal gedrags veranderingen gezien,

    Veranderingen zijn:
    Mager geworden (wel gewonen eet lust)
    Veel meer drinken
    Soms onzindelijk gedrag (bak is schoon)
    Beetje agressief met zijn speeltje zeker naar de hond toe dan gaat hij grommen en blazen, soms ook naar ons tot hij weet dat het goed is.
    Minder bij ons liggen dan voor heen!

    Dus onze vraag is kan het zijn dat de kat gestrest is door de pup in huis?

Post a Comment

Consecte libero id faucibus nisl tincidu. Magna etiam tempor orci lobor faculs lorem ipsum.

Instagram feed

Inhoud mag niet worden overgenomen zonder toestemming